Behalve aantasting van de sociale zekerheid hebben de coalitiepartijen nog andere plannen die chronisch zieke en arbeidsongeschikte mensen hard treffen: een hoger eigen risico in de zorg, het niet meer vergoeden van allerlei zorg, afschaffing van vrije artsenkeuze (door het niet vergoeden van niet-gecontracteerde zorg), minder medicijnen die vergoed worden, belastingverhoging voor iedereen, wettelijke eisen aan medische richtlijnen (we vrezen niet in het belang van patiënten), huishoudelijke hulp uit de WMO, sneller geen zorgtoeslag, eigen bijdrage wijkverpleging, afschaffing belastingaftrek en tegemoetkoming voor specifieke zorgkosten, beperken persoonsgebonden budget voor langdurige zorg, minder geld voor zorg. De Steungroep ME en Arbeidsongeschiktheid hoopt op goede initiatieven van vakbonden, Ieder(in), de Patiëntenfederatie, MIND en patiëntenorganisaties om dit tij te keren. De Steungroep sluit zich daar graag bij aan.

 

DE WIA-UITKERINGEN NU STRAKS

Binnen de WIA bestaan twee soorten uitkeringen, de WGA en de IVA. Binnen de WGA bestaan vier verschillende uitkeringen. Ingewikkeld? Ja zeker. Maar niet iedere vereenvoudiging is een verbetering. En hoe zit het met de bestaanszekerheid? Hieronder beschrijven we eerst hoe het nu zit, daarna wat de coalitie van plan is.

 

WIA-uitkeringen nu

• Als het UWV je voor minder dan 35% arbeidsongeschikt heeft verklaard krijg je geen WIA-uitkering.
• De uitkering die de meeste bestaanszekerheid biedt is een IVA-uitkering voor volledige (80-100%) en duurzame arbeidsongeschiktheid. Die bedraagt 75% van het loon voor ziekte* en haalt ook de onrust van dreigende herkeuringen en druk om te werken weg. 
• Daarnaast is er de WGA-loongerelateerde uitkering van 70% van het laatste verdiende loon (de eerste twee maanden 75%)*. Dit is een tijdelijke uitkering van minimaal drie en maximaal 24 maanden, afhankelijk van het arbeidsverleden in loondienst. Als je niet lang genoeg hebt gewerkt voordat je ziek werd krijg je geen loongerelateerde uitkering.
• Verder heb je de WGA-loonaanvullingsuitkering. Die krijg je alleen als je minstens 50% verdient van wat je volgens het UWV in theorie zou kunnen verdienen. Die uitkering bedraagt 70% van het verschil tussen je vroegere en je huidige maandloon*. Maar theorie is geen praktijk, het UWV overschat regelmatig wat je aan kunt en functies die in je theorie zou kunnen zijn in de praktijk lang niet altijd beschikbaar. Als je minstens 80% arbeidsongeschikt bent krijg je deze ‘loonaanvullings’uitkering ook, maar dan ter hoogte van 70% van je loon voor ziekte*. 
• De uitkering die de minste bestaanszekerheid biedt is de WGA-vervolguitkering voor mensen die minder dan 80% arbeidsongeschikt zijn verklaard en onvoldoende inkomen uit werk hebben (minder dan 50% van wat volgens het UWV in theorie mogelijk zou zijn). Deze uitkering beneden bijstandsniveau varieert, afhankelijk van je arbeidsongeschiktheidspercentage van 28 tot 50,75% van het wettelijk minimumloon.
• Bij een gezinsinkomen beneden bijstandsniveau kun je soms op basis van de Toeslagenwet nog een inkomenstoeslag van het UWV krijgen tot bijstandsniveau. Hier moet je wel zelf actief achteraan.

* De WGA-uitkeringen zijn aan een maximum gebonden, gebaseerd op het maximum dagloon. Daarop is ook de premie voor de inkomensverzekering die de WIA is, gebaseerd. Het is niet zo dat iemand met een loon voor ziekte van bijvoorbeeld 200.000 euro per jaar bij een uitkering van 70% van het UWV 140.000 euro per jaar krijgt. Het maximumdagloon is omgerekend op dit moment ongeveer 6600 euro bruto per maand, bij 70% is de maximale uitkering ongeveer 4500 euro bruto per maand. Werkgevers kunnen een collectieve particuliere verzekering afsluiten voor hun werknemers om een hoger dagloon te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid.

Een uitgebreider overzicht van hoe de WIA werkt vind je in het artikel ‘De WIA, een ingewikkelde wet

 

WIA-uitkeringen straks

Geen IVA meer

D66, VVD en CDA willen de uitkering die de meeste bestaanszekerheid biedt, de IVA, met ingang van 2030 afschaffen (wie hem al heeft zou hem mogen houden).

 

Loongerelateerde uitkering nog korter

De duur van de WGA-loongerelateerde uitkering (gekoppeld aan de duur van de WW) moet (nog) korter worden, van maximaal twee jaar naar maximaal een jaar. En je komt er minder snel voor in aanmerking. Daardoor kom je nog sneller in de loonaanvullingsuitkering of, als je niet genoeg kunt werken, in de vervolguitkering die ver onder het bijstandsminimum ligt. 

 

Verlaging maximumdagloon

De coalitiepartijen willen met ingang van 2029 het maximumdagloon verlagen met 20%, met de huidige cijfers tot ongeveer 5300 euro bruto. Dat betekent bij volledige arbeidsongeschiktheid en een uitkering van 70% ongeveer 3700 bruto per maand. Wie minder dan 80% arbeidsongeschikt is verklaard krijgt minder. Op zich is dat al een inkomensgat van minstens 1600 euro per maand. Voor wie het huidige maximum van ruim 6600 euro bruto per maand verdient wordt dit inkomensgat bijna 3000 euro. De bezuiniging komt op geen enkele manier ten goede aan arbeidsongeschikten met lagere inkomens. De NOS berichtte dat deze verlaging ook gaat gelden voor de al lopende uitkeringen. Dit staat niet in het coalitieakkoord. Navraag bij de NOS leert dat deze informatie uit een ‘Haagse bron’ komt. We begrijpen dat dit plan bij mensen met een opende uitkering tot paniek leidt, want zij kunnen zich niet bijverzekeren tegen deze verlaging. 

 

Activerender stelsel

 

Het stelsel moet ‘activerender’ worden. Voor de vele mensen die wel wíllen maar niet kúnnen werken klinkt dat bedreigend. De drempel van 35% arbeidsongeschiktheid, de WGA-vervolguitkering en de zeer ingewikkelde loonaanvullingsuitkering waren in 2005 ook al bedoeld ter activering. Zo zouden degenen die minder dan 35% arbeidsongeschikt zijn verklaard en daarom geen uitkering krijgen wel werk kunne krijgen. Maar uit de cijfers van het UWV blijkt dat de helft van deze groep geen werk heeft en dat de meesten van degenen die wel werken minder dan 65% van het loon van voor hun arbeidsongeschiktheid krijgen. Ook de dreiging van de lage vervolguitkering, toch een sterke financiële prikkel, heeft het aantal arbeidsongeschikten dat werkt niet sterk verhoogd. De commissie OCTAS adviseerde twee jaar geleden om de asociale vervolguitkering af te schaffen en de drempel voor een WIA-uitkering te verlagen van 35 naar 25% of 15% arbeidsongeschiktheid. Hier zegt het coalitieakkoord niets over. 

 

Strengere voorwaarden voor een herkeuring

 

Dit gaat met name over herkeuringen op verzoek van de uitkeringsgerechtigde of diens (ex)werkgever. Een herkeuring kan nuttig zijn als je arbeidsongeschiktheid is toegenomen en je dus misschien in aanmerking kan komen voor een hogere uitkering. Een herkeuring is ook nodig voor verandering van je WGA-uitkering in een IVA-uitkering, als bij volledige arbeidsongeschiktheid duidelijk is dat je geen concreet uitzicht hebt op verbetering. Maar in de praktijk is het nu al bijna niet mogelijk om een herkeuring te krijgen. D66, VVD en CDA willen dat straks vastleggen, zodat je zelfs op papier geen recht op een herbeoordeling meer hebt.

 

Vrijheidsbijdrage uit Arbeidsongeschiktheidfonds

 

Bedrijven, winstgevend of niet, moeten een ‘vrijheidsbijdrage’ betalen via een verhoging van de werkgeverspremie voor het Arbeidsongeschiktheidsfonds (Aof), waaruit Ziektewet- en WIA-uitkeringen voor een deel worden betaald. Daar is dit fonds ook voor bedoeld, maar het heeft enorme reserves en de overheid gebruikt die niet voor sociale zekerheid bij arbeidsongeschiktheid, maar voor het dichten van allerlei gaten die niets met arbeidsongeschiktheid te maken hebben. Daar komen nu militaire uitgaven bij. De verhoogde premie gaat ten koste van de ‘loonruimte’ voor het inkomen van werknemers.

 

Kortom, de coalitieplannen zijn rampzalig voor mensen die door ziekte niet of minder kunnen werken en daardoor zijn aangewezen op een arbeidsongeschiktheidsuitkering. De Steungroep sluit zich graag bij goede initiatieven van vakbonden, Ieder(in), de Patiëntenfederatie, MIND en patiëntenorganisaties om deze plannen tegen te gaan.

 

 

 

N.B. Alle bedragen in dit artikel zijn grove schattingen.

 

 

 

Zie ook:

 

https://www.steungroep.nl/nieuws/alle-berichten/nieuwsberichten-over-her-keuringen-algemeen/6-januari-2026-tweede-kamer-gevraagd-om-inzet-tegen-afbraak-rechtspositie-en-voor-uitbreiding-hersteloperatie-uwv-tot-fouten-verzekeringsartsen

 

 

 

https://www.steungroep.nl/nieuws/alle-berichten/nieuwsberichten-over-her-keuringen-algemeen/3-februari-2026-steungroep-en-initiatiefgroep-motie-van-kent-doen-beroep-op-de-tweede-kamer