Stichting Steungroep ME en Arbeidsongeschiktheid

Kleine Raamstraat 23 9711 CG Groningen Tel 050 549 29 06 Fax: 050 549 29 56
www.steungroep.nl

PERSBERICHT Groningen, 8 maart 2002

STEUNGROEP ME EN ARBEIDSONGESCHIKTHEID VINDT WAO-PLANNEN SER ASOCIAAL

De Steungroep ME en Arbeidsongeschiktheid is zeer geschokt door wat bekend is geworden van de WAO-plannen van de SER. De Steungroep vindt dat de SER-plannen leiden tot een onaanvaardbare afbraak van de sociale zekerheid. Als de plannen doorgaan komt het grootste deel van de mensen die door een ziekte of ongeval arbeidsongeschikt worden op een bestaansminimum terecht.

Wie 34% of minder arbeidsongeschikt is krijgt geen aanvullende arbeidsongeschiktheidsuitkering. Zijn werkgever moet hem in dienst houden, maar tegen een forse salarisverlaging is geen enkele bescherming. Werknemers met een arbeidsongeschiktheidspercentage van 35% tot 80% krijgen alleen een aanvullende arbeidsongeschiktheidsuitkering wanneer hun eigen of een andere werkgever hen aangepast werk aanbiedt. Anders is een uitkering op bijstandsniveau het enige alternatief.

Voor veel volledig arbeidsongeschikten geen WAO

Wie 80 tot 100% arbeidsongeschikt is kan niet werken of heeft daarbij zeer grote beperkingen. Deze groep wordt dan ook 'volledig arbeidsongeschikt' genoemd. In de plannen wordt niets gezegd over de verantwoordelijkheid van werkgevers voor deze groep. Wel wordt een groot deel van deze groep uitgesloten van het recht op WAO. Dit geldt in ieder geval voor degenen die een ziekte hebben die niet op een wettelijk vastgestelde lijst staat. Die lijst is nog niet bekend, maar een aantal ziekten wordt al uitdrukkelijk uitgesloten. ME/CVS, Whiplash, overspannendheid, burnout, rugklachten, verslavingsziektes en persoonlijkheidsstoornissen zijn in de media genoemd als ziektes die volgens de SER-plannen niet meer mogen leiden tot een WAO-uitkering.

Het kriterium op grond waarvan deze groep chronisch zieken wordt uitgesloten is onduidelijk. De beperkingen van de mensen die aan dergelijke ziektes lijden hoeven niet in alle gevallen tot volledige arbeidsongeschiktheid te leiden. Maar daarin verschillen ze niet van andere aandoeningen, zoals bijvoorbeeld Multiple Sclerose, kanker of hartziektes. Een deel van de uitgesloten ziektes wordt vaak door werk veroorzaakt, bijvoorbeeld rugklachten en burnout.

Misschien is de redenering dat mensen met de genoemde ziektes statistisch een grote kans hebben om binnen vijf jaar te herstellen. Want ook in dat geval is er volgens de SER-plannen geen recht op WAO. In het SER-onderhandelingsakkoord wordt op dit punt verwezen naar de lijsten met standaardprognoses per ziekte die volgens het rapport van de commissie Donner zouden bestaan. Navraag leert dat dergelijke lijsten die voor Nederland bruikbaar zijn niet bestaan. Een Amerikaans handboek blijkt niet op de Nederlandse situatie toepasbaar te zijn.

Bij ME/CVS, RSI, fibromyalgie en een reeks andere ziektes kunnen vaak geen lichamelijke afwijkingen zichtbaar gemaakt worden of is de oorzaak moeilijk aan te tonen. Dat betekent echter niet dat de gevolgen minder ernstig zijn. Nog niet lang geleden stelden de politieke partijen zich na akties van de Steungroep kamerbreed op het standpunt dat arbeidsongeschikten met dergelijke ziektes niet uitgesloten mogen worden van een WAO-uitkering. Dit leidde in juli 2000 tot het 'Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten'.

De politieke partijen zijn het volgens de Steungroep aan de kiezers verplicht om snel duidelijk te maken of zij aan dit standpunt willen vasthouden of dat zij een grote groep arbeidsongeschikten tot de bijstand willen veroordelen.

ME/CVS

Nederlands onderzoek naar het verloop van de vermoeidheidsziekte ME/CVS bleef tot nu toe beperkt tot de termijn van anderhalf jaar. Binnen die tijd herstelt 3%, verbetert 17% en blijft 80 % gelijk of gaat achteruit. Volgens een Amerikaans onderzoek is 31% van de ME-patiënten na 5 jaar hersteld, 48% na 10 jaar en 67% na 20 jaar. Na 20 jaar is 33% nog steeds ziek. Geen cijfers die uitsluiting van een arbeidsongeschiktheidsuitkering rechtvaardigen. Volgens deze statistieken kan iemand met ME/CVS binnen een jaar hersteld zijn (al is de kans daarop klein), maar kan de ziekte ook levenslang duren. Maar ook al zouden de cijfers rooskleuriger zijn, dan nog moet arbeidsongeschiktheid volgens de Steungroep altijd individueel worden beoordeeld. Zoals bekend kan uit statistieken nooit worden afgeleid hoe het verloop in een individueel geval zal zijn.

En ook volledig arbeidsongeschikten die binnen vijf jaar herstellen moeten ergens van leven. De SER-plannen voorzien niet in een WAO-uitkering voor deze groep. Dat is onaanvaardbaar.

Oproep tot actie

In Nederland zijn ongeveer 30.000 ME-patiënten, 98% daarvan heeft beperkingen ten aanzien van werk. Ruim de helft kan helemaal niet meer werken. Wie nog wel wat kan is aangewezen op aangepast werk, waarbij een drastische beperking van het aantal arbeidsuren per dag en per week vaak de belangrijkste aanpassing is. Veel werkgevers vinden dergelijke vergaande aanpassingen echter veel te lastig of niet efficiënt. Hoe kleiner het bedrijf, hoe moeilijker het vaak is om functies aan te passen. Juist op dat punt zijn de SER-plannen tot nu toe uiterst vaag: nergens staat hoe ver werkgevers moeten gaan met het aanpassen van het werk aan de beperkingen van een arbeidsongeschikte werknemer. Ontslag kan voor werkgevers nog steeds de gemakkelijkste weg zijn. Dit terwijl, ook volgens de commissie Donner, de WAO niet in de eerste plaats een financieel probleem is maar een sociaal probleem. Er is genoeg geld om de uitkeringen te kunnen betalen. Het echte probleem is de huidige uitsluiting van grote groepen mensen met gezondheidsproblemen buiten het arbeidsproces. Toch staat nu in de SER-plannen tegenover een keiharde aanpak van de arbeidsongeschikte werknemer slechts een vaag omschreven verplichting van de werkgever tot herplaatsing. In het voorkomen van arbeidsongeschiktheid voorzien de plannen al helemaal niet. De Steungroep vindt het van de vakbonden in de SER onbegrijpelijk dat zij de belangen van zo'n grote groep arbeidsongeschikten willen opofferen.

De Steungroep roept alle organisaties en personen die op willen komen voor de positie van arbeidsongeschikten, chronisch zieken en werknemers op om in actie te komen tegen de WAO-plannen van de SER.

Noot voor de pers:

Voor inlichtingen:

Corien Oosterlee, c.oosterlee@planet.nl

Ynske Jansen, yjansen@xs4all.nl