Resultaat akties Steungroep MEER RECHTSZEKERHEID DOOR NIEUW SCHATTINGSBESLUIT ------------------------------------------------- door Ynske Jansen Eindelijk is het zover. Op 8 juli is in het Staatsblad het 'Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten' gepubliceerd. Daarmee is een aantal richtlijnen vastgelegd voor de beoordeling van arbeidsongeschiktheid. Deze beoordeling wordt ook wel 'schatting' genoemd, vandaar de naam 'Schattingsbesluit'. Voor het eerst is nu ook de medische beoordeling aan wettelijke regels gebonden. Het Besluit geldt voor de WAO, de WAZ en de WAJONG. Deze wetten regelen arbeidsongeschiktheidsuitkeringen aan respectievelijk werknemers, zelfstandigen en 'jong gehandicapten'. Het Besluit kan leiden tot een vermindering van de willekeur bij de keuringen. Het zou met name een bijdrage moeten leveren aan het tegengaan van onterechte uitsluiting van een arbeidsongeschiktheidsuitkering van mensen met een ziekte die als 'moeilijk objectiveerbaar' wordt beschouwd, zoals ME/CVS. De Steungroep heeft zich hier meer dan vijf jaar lang voor ingezet. Schattingsbesluit goed te gebruiken ----------------------------------- Zoals u in de vorige nummers van MEdium heeft kunnen lezen blijft de Steungroep kritisch. Er is helaas geen reden om te denken dat nu alle problemen zijn opgelost. Het is met name de vraag of het Besluit zal leiden tot een andere opstelling van de Centrale Raad van Beroep. Deze hoogste rechtbank voor sociale verzekeringszaken sluit ME-patienten tot nu toe in het overgrote deel van de gevallen uit van het recht op een WAO-uitkering. Toch zijn er nu betere mogelijkheden om uw recht te halen, zeker wanneer de beslissing over uw uitkering is genomen na 8 juli 2000, de datum waarop het Besluit van kracht is geworden. Welke positieve aangrijpingspunten het nieuwe Schattingsbesluit biedt leest u in het kort hieronder. De Steungroep heeft enkele juristen gevraagd om na te gaan of het Schattingsbesluit ook mogelijkheden biedt voor herziening of herbeoordeling bij beslissingen van voor 8 juli 2000. Helaas mogen de verwachtingen op dit punt niet al te hoog gespannen zijn. Zo mogelijk leest u meer hierover in het volgend nummer. ME/CVS: aan stoornissen geen gebrek! ------------------------------------ Hoofdstuk 2 van het Besluit gaat over het verzekeringsgeneeskundig onderzoek. In artikel 3 staat dat dat onderzoek tot doel heeft om vast te stellen of betrokkene als gevolg van ziekte, gebrek, zwangerschap of bevalling ongeschikt is tot werken. Zo ja, dan bestaat in principe recht op een WAO-uitkering. Bij ME/CVS betwijfelen verzekeringsartsen tot nu toe vaak of de arbeidsongeschiktheid wel een 'gevolg van ziekte' is, ook al is ME volgens de Wereldgezondheidsorganisatie WHO een ziekte. Volgens het Schattingsbesluit is er voor deze twijfel geen reden. Uit artikel 3 en de toelichting wordt namelijk duidelijk dat van ziekte wordt gesproken wanneer er sprake is van een 'vermindering of verlies van lichamelijke of psychische functie, als gevolg waarvan een vermindering of verlies van normale gedragingen, activiteiten en sociale rolvervulling optreedt'. Is hiervan bij ME/CVS sprake? ME-patienten zijn niet of verminderd in staat tot allerlei gedragingen en activiteiten die op zich normaal zijn, zoals op tijd opstaan, 16 uur per dag op zijn, zitten, staan, lopen, fietsen, zich concentreren, lezen, praten, huishoudelijk werk doen, een beroep uitoefenen, uitgaan, enzovoort. Daardoor kunnen ze ook vaak hun sociale rollen van bijvoorbeeld partner, ouder, verzorger, vriend of vriendin en werknemer nog slechts beperkt vervullen, of zelfs helemaal niet meer. Dat er op het gebied van activiteiten en sociale rollen sprake is van beperkingen en handicaps valt niet te ontkennen. Maar zijn deze beperkingen het gevolg van 'verlies van lichamelijke of psychische structuur of functie', oftewel een stoornis? Het begrip stoornis is ontleend aan de Internationale Classificatie van Stoornissen, Beperkingen en Handicaps (ICIDH). De ICIDH bevat een lange lijst van stoornissen. Meerdere daarvan zullen ME-patienten heel bekend voorkomen. Ik noem er een paar: geheugenstoornis, slaapstoornis, concentratiestoornis, overgevoeligheid voor zintuigelijke indrukken, vermoeibaarheid, pijn, vermoeidheid. Bij ME/CVS is dus aan stoornissen geen gebrek! Het onderzoek door de verzekeringsarts -------------------------------------- Volgens artikel 3 van het Schattingsbesluit moet de verzekeringsarts onderzoeken of er sprake is van stoornissen (de genoemde en/of andere) die leiden tot vermindering of verlies van het vermogen om te functioneren. Ook moet hij vaststellen tot welke beperkingen bij het verrichten van arbeid dit leidt. Dit moet volgens de toelichting ook, wanneer er geen duidelijke diagnose gesteld kan worden. En ook, wanneer er geen lichamelijke of psychische oorzaken van de klachten of van de ziekte gevonden kunnen worden. In het laatste geval moet de verzekeringsarts juist extra zijn best doen om de klachten en beperkingen van betrokkene zo objectief mogelijk in kaart te brengen. Hij moet zijn onderzoek beginnen bij de klachten zoals betrokkene die ervaart, maar hij mag zich niet beperken tot een registratie daarvan. Het is zijn taak om deze klachten te 'objectiveren'. Dat wil zeggen om te onderzoeken in hoeverre ze reeel zijn en niet alleen bestaan in de 'subjectieve beleving van betrokkene'. Hoe moet de verzekeringsarts vaststellen wat de klachten en beperkingen zijn en of er geen sprake is van inbeelding? Dit doet hij volgens artikel 4 met 'algemeen aanvaarde verzekeringsgeneeskundige onderzoeksmethoden'. Zijn belangrijkste onderzoeksmethode is volgens de toelichting het beoordelingsgesprek met de betrokkene. Daar naast kan hij bijvoorbeeld nagaan wat andere artsen ervan vinden. Meer wordt in het Besluit over de onderzoeksmethoden niet gezegd. Wel worden in artikel 4 enkele kwaliteitseisen aan het onderzoek van de verzekeringsarts gesteld. Hij moet de gebruikte onderzoeksmethoden, argumentatie, bevindingen en conclusies schriftelijk vastleggen. Zijn redeneringen en conclusies moeten vrij zijn van innerlijke tegenspraak. Wanneer het onderzoek door een andere verzekeringsarts zou worden uitgevoerd moet dat tot dezelfde concusies kunnen leiden. Met name de laatste eis zal in de praktijk problemen opleveren, omdat in de praktijk verschillende verzekeringsartsen vaak heel verschillend oordelen, zeker wanneer het gaat om een ziekte als ME/CVS. Dit wordt nog eens bevestigd door een recent onderzoek van het College van Toezicht Sociale Verzekeringen (CTSV) naar de keuringspraktijk. In de praktijk komt het nog regelmatig voor dat een verzekeringsarts tot het oordeel komt dat de gezondheidsproblemen niet objectief kunnen worden vastgesteld met als enig argument dat er geen lichamelijke of psychische oorzaak voor gevonden is. Volgens het Schattingsbesluit mag dit niet meer gebeuren. Immers, het feit dat geen oorzaak gevonden is, maakt juist zorgvuldiger onderzoek noodzakelijk. Dit onderzoek heeft niet tot doel om alsnog een oorzaak te vinden, maar om aannemelijk te maken dat de klachten en beperkingen reeel zijn. Diagnose, afwijking of oorzaak geen voorwaarde ---------------------------------------------- Tot nu toe werd de afwijzingen van mensen met ME/CVS en andere 'moeilijk objectiveerbare' ziektes voor een WAO-uitkering vaak als volgt beargumenteerd: Een wettelijke voorwaarde voor het recht op een arbeidsongeschiktheidsuitkering is dat lichamelijke afwijkingen aangetoond kunnen worden, een eenduidige diagnose kan worden gesteld en/of duidelijke lichamelijke of psychische oorzaken van de klachten en beperkingen kunnen worden vastgesteld. In de Nota van toelichting bij het Besluit wordt deze opvatting heel expliciet onjuist verklaard. Dit is op aandringen van de Steungroep al vele malen eerder gebeurd, bijvoorbeeld in brieven van Staatssecretarissen en antwoorden op kamervragen. De Centrale Raad van Beroep bleek daar tot nu toe geen enkele boodschap aan te hebben. Het Schattingsbesluit heeft echter de status van een Algemene Maatregel van Bestuur. Verwacht mag worden dat een dergelijk formeel Besluit wel van invloed is op de rechtspraak. We zullen zien ... Maak bezwaar of ga in beroep ---------------------------- Betere keuringen en betere uitspraken van rechters komen er niet vanzelf. Voorwaarde is dat ME-patienten en andere betrokkenen zich weerbaar blijven opstellen. Bereid uw keuring goed voor. Leg u niet neer bij een onrechtvaardige WAO-beslissing. Maak bezwaar of ga in beroep. Benut in uw argumentatie daarbij het nieuwe Schattingsbesluit, of liever laat uw rechtshulpverlener dat doen. De informatie van de Steungroep is daarbij onontbeerlijk. Meer informatie ---------------- De tekst van het nieuwe schattingsbesluit vindt u, evenals de kritiek van de Steungroep, op de website van de Steungroep: www.steungroep.nl Ook is het nieuwe Schattingsbesluit integraal toegevoegd aan de Steungroep-uitgaves 'Richtlijn medisch arbeidsongeschiktheidscriterium' en 'VG-standaard geen duurzaam benutbare mogelijkheden'. Voor wijze van bestellen: zie onze internetpagina's: www.steungroep.nl/broch_re.htm (juridische brochures) en www.steungroep.nl/broch_ov.htm (overige brochures). Voor wie bezwaar wil maken of in beroep wil gaan is het 'Informatiesetje Bezwaar en Beroep' onmisbaar. ICIDH. Internationale Classificatie van Stoornissen, Beperkingen en Handicaps. Herdruk 1993. WHO, GenSve, 1993 en WCC, Zoetermeer, 1995. Verkrijgbaar bij: Coordinatiepunt Standaardisatie Informatievoorziening in de Zorgsector (CSIZ), A. van Ostadelaan 140 3583 AM Utrecht. Telefoon 030 251 94 78, Fax 030 251 94 81. E-mail: info@csiz.nl. In de spreekkamer van de verzekeringsarts - Een onderzoek naar het verzekeringsgeneeskundige deel van de WAO claimbeoordeling. april 2000 (gratis). CTSV, Zoetermeer, telefoon 079 329 16 00 WORDT DONATEUR VAN DE STEUNGROEP -------------------------------- De grote inspanningen van de Steungroep om tot een zo goed mogelijk Schattingsbesluit te komen hebben helaas geleid tot een vertraging van onze wervingscampagne voor donateurs. Ons doel is om in het jaar 2000, waarin we ons 5-jarig bestaan vieren, minimaal 2000 donateurs te werven. Dit doel is nog niet bereikt. Vindt u ook dat de Steungroep goed werk doet in het belang van mensen met ME/CVS en moeten blijven voortbestaan? Maak dan 25 gulden of meer over op gironummer 6833476 t.n.v. St. Steungroep ME en Arbeidsongeschiktheid te Groningen, onder vermelding van 'donateur 2000'. Aanmelden via internet kan ook. Zie: www.steungroep.nl/don_form.htm