Moerman koning der kwakzalvers
------------------------------

bron: de Volkskrant
datum: 16 oktober 2000


Medische charlatans en andere bedriegers zijn er genoeg. Maar wie spant de
kroon, was de vraag die de Vereniging tegen de Kwakzalverij zich stelde.
Zaterdag kwam het antwoord: de omstreden arts C. Moerman, die beweerde
mensen te genezen van kanker door het voorschrijven van een uitgekiend dieet
van verse groente en fruit, peulvruchten en zuivel, voert de lijst aan.

'Hij is onbetwist de grootste kwakzalver', zei voorzitter C. Renckens van de
Vereniging tegen de Kwakzalverij zaterdag op de jaarvergadering in Utrecht,
waar de toptwintig van de 'Nederlandse medische charlatans' werd
bekendgemaakt.
Op de tweede plaats eindigde de Amsterdamse arts J. Samuels, die in de jaren
na de oorlog furore maakte met een kostbaar apparaat dat kortegolfstralen
uitzendt en zo kanker zou genezen. Op de toptwintig staan ook genezend
medium Jomanda (15e plaats), chakra-genezer Rama Polderman (19) en
gebedsgenezeres Greet Hofmans (14).

Moerman is dus kwakzalver nummer 1, volgens de vereniging. Hij wist
duizenden patiënten aan zich te binden die zich fanatiek aan zijn dieet
hielden. De reguliere behandeling zweerden ze af. De arts schuwde ook grove
woorden niet: 'Tussen 1957 en 1977 zijn 200 duizend mensen onnodig aan
kanker gestorven. De schuldigen zijn de Nederlandse gezondheids
autoriteiten, die mij tot dusver geen officiële erkenning verlenen.'

Het werk van Moerman is veelvuldig bestudeerd door commissies, ook van het
rijk. Maar nooit werd er enig verband tussen dieet en genezing vastgesteld.
Enkele mensen werden van hun kankergezwel verlost na het volgen van het
dieet, maar spontane genezingen kunnen altijd voorkomen, aldus voorzitter
Renckens.

De vereniging is niet over één nacht ijs gegaan bij de keuze van de grootste
medische oplichter van de eeuw. De kwakzalvers op de lijst kregen punten
voor de duur van de carrière, het geldelijk gewin, het aantal
veroordelingen, de scholing en het opleidingsniveau. Een afgestudeerde arts,
die beter moet weten, verdient meer punten dan een ongeschoold iemand die
meent op afstand te kunnen genezen.

Ook de toegebrachte schade telt mee. Als er doden zijn gevallen omdat de
patiënt een meer adequate behandeling werd onthouden, dan krijgt de
oplichter een hogere notering dan de personen bij wie de therapie het
karakter had van volksvermaak, zoals bij Jomanda.

De pseudo-genezers van na de oorlog konden groot worden dankzij het medium
televisie. Jomanda werd beroemd nadat ze op televisie was geweest en ook
Moerman kon rekenen op grote belangstelling voor zijn ideeën toen hij
eenmaal door Hilversum was ontdekt. Nu doemt er een nieuw medium op waar de
bedriegers en leugenaars ongebreideld hun gang kunnen gaan, waarschuwde de
vereniging: internet. Het thema van de dag was dokters, patiënten en
kwakzalvers in cyberspace. Iedereen kan op internetzetten wat hij wil en de
informatie valt niet te controleren op juistheid.

Volgens O. van Rijen, die als lid van de raad voor de Volksgezondheid de
voor- en nadelen van internet op een rij zette, wemelt het er van de
onduidelijke therapieën en broodje-aapverhalen over allerhande onderwerpen.

Ook introduceerde hij het begrip cybochonders: hypochonders die op internet
op zoek zijn naar een verklaring voor allerlei vage klachten die ze hebben
en tot de conclusie komen dat ze allang dood hadden moeten zijn.

Daarnaast kunnen, zoals al eerder gesignaleerd werd, overal medicijnen en
tests (onder meer voor hiv) besteld worden zonder overleg met een arts. Het
is een ontwikkeling die ook minister Borst van Volksgezondheid zorgen baart.
Van Rijen ziet echter ook de voordelen van internet. Online durven mensen
eerder vragen te stellen aan artsen over klachten waarvoor ze niet zo snel
naar hun eigen huisarts zouden gaan. Hij noemde klachten die kunnen duiden
op Post Traumatische Stress Stoornis, geslachtsziekten en anorexia. Ook is
het lotgenotencontact een stuk eenvoudiger geworden.

De raad heeft bij Borst bepleit dat er een pagina komt op internet met een
groot aantal verwijzingen naar bonafide gezondheidssites. Een onafhankelijke
commissie moet erop toezien dat er alleen naar informatie wordt verwezen die
deugt. 'Ik denk dat deze gezondheidsportal er komt. Begin november neemt de
minister een besluit hierover', zei Van Rijen.

Overigens hebben slechts twee van de personen in de toptwintig van de
Vereniging tegen de Kwakzalverij een eigen site op internet. Renckens: 'Dat
heeft te maken met de hoge leeftijd van de gelauwerden, velen zijn dood,
Jomanda is de jongste.

Hij vermoedt dat het aantal medische charlatans op internet zal toenemen,
want mensen willen kennelijk altijd bedrogen worden en dit medium biedt een
prima podium. De overheidssluis op het internet zal daar weinig aan
veranderen, was de indruk op de jaarvergadering. Iemand die wil, kan
eenvoudig elders terechtkomen, maar de nietsvermoedenden worden beschermd.



In apart kader:

Toptwintig van Nederlandse kwakzalvers

1. Cornelis Moerman (1893-1988), arts, kankerdieet.
2. Dr. Jules Samuels (1888-1975), arts, verkocht een kortegolfapparaat dat
kanker zou genezen.
3. Johan Borgman (1889-1976), paranormaal genezer
4. H. van der Upwich (1898-1997), chirurg, natuurgeneeskundige
5. Het Staphorster Boertje (1840-1922), kruidendokter
6. J. Defares (1927), actieve arts, verjongingstherapie
7. M. Sickesz, praktiserend arts orthomanuele geneeskunde
8. Dr. P. van der Schaar, chirug, past onder meer de omstreden ozontherapie
toe.
9. Ad Lodewijkx, natuurgenezer in Ermelo
10. Femia Haverhoek, helderziende, kruidenkundige, actief tussen 1918 en
1938.
11. Gerard Croiset (1909-1980), paragnost.
12. A. Houtsmuller (1924), alternatieve kankerbehandelaar
13. H. Eilers, natuurgenezer uit het begin van de eeuw.
14. Greet Hofmans (1894-1968), gebedsgenezeres, wist tot in de kringen van
Juliana door te dringen.
15. Jomanda, Joke Damman (1948), helend medium.
16. F. Neelisssen (1938), tandarts die meent dat alle kwalen hun oorsprong
hebben in een slecht gebit.
17. H. Maas (1928), onlangs gestopte homeopatisch arts.
18. J. Mieremet (1906), wichelroedeloper, verkocht in de jaren dertig-zestig
aardstralenkastjes.
19. Rama Polderman (1924), chakra-genezer, geluidsgolven gaan via edelstenen
naar de chakra.
20. Jelle Veenman (1922), auroloog, leidt de ziekte af van het aura.